DEHB ve Maskeleme: Görünmeyen Çabanın Yorgunluğu

-

      DEHB yalnızca dikkat dağınıklığından ibaret değildir. Birçok insan için bu deneyimin en görünmeyen taraflarından biri “maskeleme”dir. Çünkü bazı kişiler yaşadığı zorlukları dışarıya göstermemeyi çok erken yaşlarda öğrenir.

     Maskeleme; kişinin yaşadığı dikkat, duygu düzenleme, unutkanlık ya da sosyal zorlanmaları gizlemek için bilinçli ya da bilinçsiz şekilde geliştirdiği uyum davranışlarını ifade eder. Dışarıdan bakıldığında kişi oldukça düzenli, sakin ya da kontrollü görünebilir. Ancak bu görüntünün arkasında sürekli çalışan bir telafi sistemi olabilir. Bazı insanlar hiçbir şeyi unutmamak için aşırı not alır. Bazıları geç kalmamak için sürekli alarm kurar. Bazıları konuşmalarda dikkati dağılmasın diye bütün enerjisini karşı tarafı takip etmeye harcar. Dışarıdan “başarıyla idare ediyor” gibi görünen bu durum, içeride ciddi bir zihinsel yük yaratabilir.Çünkü maskeleme yalnızca davranışı değiştirmek değildir. Aynı zamanda sürekli kendini kontrol etmeye çalışmaktır.

     Bir şeyi yanlış söylememek için düşünmek, dağınık görünmemek için ekstra çaba harcamak, unutkanlığı gizlemek, dürtüleri bastırmaya çalışmak… Tüm bunlar zamanla görünmeyen bir yorgunluğa dönüşebilir. Bu nedenle bazı DEHB’li bireyler gün sonunda fiziksel olarak değil, zihinsel olarak tükenmiş hisseder. Çünkü dışarıdan “normal” görünmek için harcanan enerji çoğu zaman fark edilmez.

     Maskelemenin en zor taraflarından biri de kişinin zamanla kendi gerçek ihtiyaçlarını fark etmekte zorlanabilmesidir. Çünkü yıllarca uyum sağlamaya çalışmak, insanın doğal tepkileriyle arasına mesafe koyabilir. Kişi gerçekten neye ihtiyaç duyduğunu değil, nasıl görünmesi gerektiğini düşünmeye başlayabilir.

      Özellikle çocukluk döneminde sık eleştirilen ya da “daha dikkatli ol”, “neden odaklanmıyorsun?”, “biraz düzenli ol” gibi cümleleri sık duyan kişilerde maskeleme daha yoğun gelişebilir. Çünkü zamanla hata yapmamak bir ihtiyaç haline gelir. Ama sürekli tetikte olmak yorucudur.


      Bazı insanlar bu yüzden yalnız kaldıklarında büyük bir rahatlama hisseder. Çünkü maskeleme çoğu zaman sosyal ortamlarda daha yoğun çalışır. İnsanlarla iletişim kurarken dikkatini toplamak, uygun tepkiyi vermek, unutkan görünmemek ya da dürtülerini kontrol etmeye çalışmak ciddi bir zihinsel enerji gerektirebilir.

      Bu durum bazen kişinin kendi yaşadığı zorlukları küçümsemesine de neden olabilir. Çünkü dışarıdan işlevsel görünüyorsa, yaşadığı mücadeleyi “abartıyor” gibi hissedebilir. Oysa görünmeyen çaba da gerçek bir çabadır. Maskeleme uzun süre devam ettiğinde tükenmişlik hissi yaratabilir. Çünkü insan sürekli performans halinde yaşayamaz. Bir noktadan sonra beden ve zihin yorulmaya başlar. Bazı kişiler bu süreçte ani geri çekilmeler, yoğun yorgunluk, motivasyon kaybı ya da duygusal çöküş yaşayabilir. Bu yüzden DEHB’yi anlamak yalnızca görünen davranışlara bakmak değildir. Bazen asıl mesele, görünmeyen emeği fark etmektir.


      Çünkü bazı insanlar zorlanmadığı için iyi görünmez.Bazıları yalnızca zorlandığını göstermemeyi öğrenmiştir.


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

HERKES YAŞIYOR GİBİ AMA BEN DAHA FAZLA YORULUYORUM

-
Resim
       Uzun zamandır içimde tarif edemediğim bir his var. Sanki herkes hayatı daha kolay yaşıyor, ben ise aynı şeyleri yaşarken daha fazla düşünüyorum, daha fazla yoruluyorum, daha fazla hissediyorum. Ortamlarda bulunuyorum ama ait hissetmiyorum.İnsanlarla konuşuyorum ama zihnim hep bir adım geride, her şeyi analiz ediyor. Bir kelimeyi, bir bakışı, bir sessizliği… hepsini fark ediyorum.       İnsanlar konuşurken sanki zihnim başka bir yere kayıyor. Onlara odaklanmaya çalışıyorum ama aynı anda aklımdan geçen diğer düşünceleri de kaçırmamaya, onları da takip etmeye uğraşıyorum. Bir yandan da karşımdaki kişinin jest ve mimiklerini okumaya çalışıyorum; ne hissediyor, söyledikleriyle hissettikleri aynı mı, bunu anlamaya çalışırken zihnim daha da kalabalıklaşıyor.     Ve bu durum sadece belirli anlarda değil; her zaman  her yerde oluyor. İşte, sokakta, bir sohbetin ortasında… Nerede olursam olayım zihnim aynı anda birden fazla kanaldan çalışı...
Devamı

İnsanların Arasında Yalnız Hissetmek: Kalabalıkta Gelen Sessizlik

-
Resim
     Bazen bir ortamın içindesin. İnsanlar konuşuyor, gülüyor, bir şeyler paylaşıyor… Ama sen o anın içinde değilsin. Sanki biraz dışarıdasın. Oradasın ama ait değilsin. Ve en garip olan şu:   Yalnız değilsin ama yalnız hissediyorsun.  Bu his, düşündüğünden çok daha yaygın. Ve çoğu zaman yanlış anlaşılıyor. Yalnızlık mı, Bağlantısızlık mı?     İnsanların arasında yalnız hissetmek aslında klasik anlamda “yalnızlık” değildir. Bu durum daha çok duygusal bağlantı eksikliği ile ilgilidir. Çünkü: İnsan sayısı arttıkça bağlantı artmaz. Konuşmak, anlaşılmak anlamına gelmez. Aynı ortamda olmak, aynı duyguda olmak değildir. Yani mesele şu:     Yanında insanlar olması değil, onların sana ne kadar “ulaşabildiği” Bu His Neden Oluşur? 1. Yüzeysel İletişim     Sohbetler derinleşmediğinde, kişi kendini görünmez hissedebilir. 2. Kendini İfade Edememek      Gerçek düşüncelerini ve duygularını paylaşamadığında, içsel bir kopukluk oluş...
Devamı

Neden Herkes Kadar Hafif Yaşayamıyorum?

-
Resim
(Derin hisseden bir zihnin içinden)      Bazı insanlar hayatı daha hafif yaşar gibi görünür. Olan olur, biter ve devam ederler. Bir tartışma yaşarlar, unutur giderler. Bir şey hissederler ama o his uzun süre kalmaz. Benim için ise böyle değil. Bir olay yaşandığında… o olay bitmez. Zihnimde kalır, büyür, parçalanır , yeniden kurulur.Ve çoğu zaman kendime şu soruyu sorarım: Neden herkes kadar hafif yaşayamıyorum? Hafiflik Bir Seçim mi?    Dışarıdan bakıldığında öyle görünebilir. “Sana ne, boş ver.” “Takma bu kadar.” “Herkes yaşıyor, geçiyor.”      Ama bazı zihinler için bu cümleler çalışmaz. Çünkü mesele “takmak” değildir. Mesele, zihnin nasıl çalıştığıdır. Derin İşleyen Bir Zihin     Bazı zihinler yüzeyde kalır. Bazıları ise derine iner. Bir olay olduğunda: sadece ne olduğu değil, neden olduğu, nasıl olduğu, başka nasıl olabileceği hepsi düşünülür. Bu sadece düşünmek değil,  anlamlandırma ihtiyacıdır. Fazla Hissetmek     ...
Devamı